New Publications in "Multi-Device and Multi-Sensor Based Lifelogging System" Project

"Çoklu Cihazlı ve Çoklu Algılayıcılı Bir Yaşam Günlüğü Sistemi" Projesinde Yeni Yayınlar

"Öğrenme Deneyimlerinin Yönetimi İçin Çoklu Cihazlı ve Çoklu Algılayıcılı Bir Yaşam Günlüğü Sisteminin Tasarımı, Geliştirilmesi ve Uygulanması" isimli TÜBİTAK 3001 projesi kapsamında yeni çalışmalar gerçekleştirilmiştir.

İlk çalışma projenin kuramsal çerçevesinin oluşturulması sürecindeki ikinci çalışma olan "Çoklu Cihazlı ve Çoklu Algılayıcılı Yaşam Günlüğü İle Öğrenme Deneyimlerinin Yakalanması İçin Bir Çerçeve Önerisi" isimli yayında önerilen “genişletilmiş” yaşam genişliğinde öğrenme modeli'nin uygulanabilirliğinin araştırıldığı ve Ayşe Peri Mutlu ile ortak olarak hazırlanan "Yaşam Günlüğü ile Öğrenme Deneyimlerinin Belirlenmesi" isimli bildiridir. Bu bildiri 4-6 Şubat 2015 tarihlerinde Anadolu Üniversitesi'nde düzenlenecek olan XVII. Akademik Bilişim Konferansında sunulmak amacıyla kabul edilmiştir.

Yaşam Günlüğü ile Öğrenme Deneyimlerinin Belirlenmesi

Mehmet Emin Mutlu, Ayşe Peri Mutlu

Anadolu Üniversitesi, Açıköğretim Fakültesi

Özet

Yaşam günlüğü araçları bireylerin daha sonra anımsayabilmeleri amacıyla günlük yaşam deneyimlerini sürekli olarak kendiliğinden yakalamalarına ve kaydetmelerine olanak sağlarlar. Yaşam deneyimlerinin içerisine dağılmış olan öğrenme deneyimlerinin yaşam günlüğü sistemleriyle yönetilebilmesi amacıyla önceki çalışmalarda “öğrenme deneyimleri yönetimi” yaklaşımı geliştirilmiştir. Bu yaklaşımın uygulanma sürecinde, yakalanan yaşam deneyimleri içerisindeki öğrenme deneyimlerinin farkedilmesi ve türünün belirlenmesi bireyin kendisi tarafından gerçekleştirilen bir tarama ve değerlendirme ile gerçekleştirildiğinden dolayı, bu sürecin nesnel yapıya kavuşturulması uygulamanın başarısı için önemlidir. Bu makalede “genişletilmiş” yaşam genişliğinde öğrenme modeli çerçevesinde ileri sürülmüş olan, bireylerin biçimsel, yarı biçimsel ve biçimsel olmayan öğrenme süreçlerinin her birindeki öğrenme deneyimlerinin yapılandırılmış, yarı yapılandırılmış ve yapılandırılmamış öğrenme deneyimleri biçiminde ayırt edilebilmesine yönelik önermeler iki katılımcı tarafından kendilerine ait altı aylık yaşam günlüğü verisi taranarak sınanmıştır. Araştırmanın sonunda yaşam günlüğü sistemiyle öğrenme ve deneyim türleri matrisindeki hücrelere ait öğrenme deneyimlerinin ayırdına varılabildiği görülmüştür.

Anahtar Sözcükler: Yaşam günlüğü, giyilebilir kameralar, öğrenme deneyimleri, yaşam genişliğinde öğrenme


Son günlerde gerçekleştirilen ikinci çalışma ise projenin kuramsal çerçevesinin oluşturulmasına yönelik araştırmaların üçüncüsüdür* ve yaşam günlüğü sistemlerinde bağlam kavramına ait ayrıntılı literatür taramasını ve yeni bir bağlam modelinin tasarımını içeren "Yaşam Deneyimleri İçin Bir Bağlam Modeli (LECOM)" isimli bildiridir. Bu bildiri de XVII. Akademik Bilişim konferansında sunulacaktır.

Yaşam Deneyimleri İçin Bir Bağlam Modeli (LECOM)

Mehmet Emin Mutlu

Anadolu Üniversitesi, Açıköğretim Fakültesi, Eskişehir

memutlu@anadolu.edu.tr

Özet: Bireylerin daha sonradan hatırlamak amacıyla günlük yaşantılarına ait ses, görüntü, video, konum, hareket vb. verileri sürekli olarak yakalamaları ve saklamalarını sağlayan yaşam günlüğü araçları giderek yaygınlaşmaktadır. Bireylerin günlük yaşam deneyimlerine ait kaydedilen içerik bilgisinin daha sonra doğru anlamlandırılabilmesi için deneyimi o anda çevreleyen bağlamların da belirlenmesi ve sınıflandırılması gerekir. Yaşam günlüğü sistemlerinde algılayıcılardan elde edilen içerik ve bağlam günlüklerinin çözümlenmesiyle, verilen bir andaki eylem ve o eylemin bağlamlarının otomatik olarak elde edilmesine yönelik başarılı çalışmalar gerçekleştirilmektedir. Bireylerin yaşadıkları deneyimlere verdikleri anlam ile yazılım aracılığıyla elde edilen bağlamsal anlamlar arasındaki anlamsal açıklığın giderilmesi için yaşam deneyimlerinin ayrıca bireyin kendisi tarafından yorumlanmasına gerek duyulmaktadır. Böylece birey yaşam deneyimlerine ait üst düzey hiyerarşik bağlam ontolojilerini oluşturabilir ve yaşamını planlaması, denetlemesi ve değerlendirmesi için kullanabileceği bir kişisel bilgi tabanına sahip olabilir. Bu süreç aynı zamanda bireyin epizodik ve otobiyografik belleğini de destekler. Bu çalışmada yaşam günlüğü alanında bağlam kavramının gelişimi eleştirel olarak incelenmiş ve bireyin bir yaşam günlüğü tarafından yakalanan içerik ve bağlam günlüklerinden üst düzey bağlam hiyerarşileri oluşturmasını ve yönetmesini sağlayacak bir bağlam modeli önerisinde bulunulmuştur. Yaşam deneyimleri bağlam modeli (LECOM) olarak isimlendirilen modelin işleyişi ve uygulanabilirliği tartışılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Yaşam deneyimleri, yaşam günlüğü, bağlamlar, bağlam modeli


* Proje kapsamında kuramsal çerçeve oluşturmak amacıyla gerçekleştirilen ilk iki araştırmaya ait yayınlar şunlardır:

• Mutlu, M. E. (2014). Çoklu Cihazlı ve Çoklu Algılayıcılı Yaşam Günlüğü İle Öğrenme Deneyimlerinin Yakalanması İçin Bir Çerçeve Önerisi. Asya Öğretim Dergisi (Asian Journal of Instruction),  2014 – 2(1(ÖZEL)), 1-17. http://e-aji.com/index.php/aji/article/download/48/pdf_18
• Mutlu, M. E. (2014). Öğrenme Deneyimlerinin Yorumlanması. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi (Journal of Research in Education and Teaching), Kasım 2014 Cilt: 3 Sayı: 4. http://www.jret.org/FileUpload/ks281142/File/03.mutlu.pdf

"A Proposed Framework For Capturing Learning Experiences With Multi-Device and Multi-Sensor Based Lifelogging" Paper Published in Online Journal "e-AJI"

"Çoklu Cihazlı Ve Çoklu Algılayıcılı Yaşam Günlüğü İle Öğrenme Deneyimlerinin Yakalanması İçin Bir Çerçeve Önerisi" Makalesi e-AJI Çevrimiçi Dergisinde Yayınlandı

1-3 Eylül 2014 tarihinde Yıldız Üniversitesinde düzenlenen YICER (YILDIZ International Conference on Educational Research and Social Sciences) konferansında sunmuş olduğum "Çoklu Cihazlı Ve Çoklu Algılayıcılı Yaşam Günlüğü İle Öğrenme Deneyimlerinin Yakalanması İçin Bir Çerçeve Önerisi" isimli bildiri e-AJI (Asian Journal of Instruction - Asya Öğretim Dergisi) çevrimiçi dergisinde yayınlandı.

http://e-aji.com/index.php/aji/article/view/48

"Interpreting of Learning Experiences" Paper Published in Online Journal JRET

"Öğrenme Deneyimlerinin Yorumlanması" Makalesi JRET Çevrimiçi Dergisinde Yayınlandı

6-8 Kasım 2014 tarihleri arasında Antalya'da düzenlenen 3rd World Conference on Educational and Instructional Studies - WCEIS" konferansında sunmuş olduğum "Öğrenme Deneyimlerinin Yorumlanması" isimli bildiri Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi'nde (Journal of Research in Education and Teaching - http://jret.org) makale olarak yayınlandı. 

Makaleye http://www.jret.org/FileUpload/ks281142/File/03.mutlu.pdf adresinden erişilebilir.

Lifelong Learning and Smart Televisions

Yaşam Boyu Öğrenme ve Akıllı Televizyonlar

27-29 Kasım 2014 tarihleri arasında Yaşar Üniversitesi’nde düzenlenecek olan “19. Türkiye’de İnternet – İnet-Tr’14” konferansında sunmak amacıyla Ayşe Peri Mutlu ile ortak yazdığımız "Yaşam Boyu Öğrenme ve Akıllı Televizyonlar" isimli bildiri kabul edildi.

Yaşam Boyu Öğrenme ve Akıllı Televizyonlar

Ayşe Peri Mutlu, Mehmet Emin Mutlu

Anadolu Üniversitesi, Açıköğretim Fakültesi, Eskişehir

aperi@anadolu.edu.tr, memutlu@anadolu.edu.tr

Özet

Yaşamboyu öğrenme doğumdan ölüme kadar devam eden bir süreçtir ve ev-aile ortamı bu süreçte önemli bir yer kaplar. Ortak kullanıma yönelik bir ev eşyası durumunda olan televizyonların günümüzde geleneksel işlevinin yanısıra internet erişimi gibi ek işlevlere sahip olmaları, yeni etkileşim biçimlerini sunmaları, birden fazla işlevi aynı anda yerine getirebilmeleri ve giderek bilgisayarlarla bütünleşmeleri onlara akıllı televizyon niteliği kazandırmaya başlamıştır. Bu çalışmada akıllı televizyonların özellikleri yaşam boyu öğrenme bağlamında gözden geçirilerek, farklı yaşam evrelerindeki ev bireylerinin potansiyel öğrenme deneyimleri incelenmiştir. Değerlendirme sonucunda akıllı televizyonların yaşam boyu öğrenme için teknolojik özelliklerinin sağladığı olanakların yanı sıra medyaya dayalı biçimsel olmayan öğrenmeyi zenginleştirmesi, öğrenme süreçlerinin günlük yaşama zahmetsizce eklemlenebilmesi ve aile bireylerinin birbirlerinin öğrenme deneyimlerine katılmalarına olanak sağlaması gibi farklı öğrenme deneyimlerine yol açtığı görülmüştür.

Anahtar Sözcükler: Akıllı televizyon, yaşam boyu öğrenme, uzaktan öğrenme, öğrenme deneyimleri

Interpreting of Learning Experiences

Öğrenme Deneyimlerinin Yorumlanması

"Öğrenme Deneyimlerinin Yönetimi İçin Çoklu Cihazlı ve Çoklu Algılayıcılı Bir Yaşam Günlüğü Sisteminin Tasarımı, Geliştirilmesi ve Uygulanması" isimli TÜBİTAK 3001 projesinde kuramsal çerçeve oluşturmak amacıyla gerçekleştirdiğim çalışmalardan birisi de çoklu cihazlı ve çoklu algılayıcılı yaşam günlüğü sistemi ile yakalanan yaşam genişliğinde öğrenme deneyimlerinin yorumlanmasını sağlayacak bir yaklaşım arayışıdır. Bu çalışmayı 6-8 Kasım 2014 tarihleri arasında Antalya'da düzenlenen 3rd World Conference on Educational and Instructional Studies- WCEIS konferansında bildiri olarak sunacağım.

Öğrenme Deneyimlerinin Yorumlanması

Mehmet Emin Mutlu

Anadolu Üniversitesi, Açıköğretim Fakültesi, Eskişehir

memutlu@anadolu.edu.tr

Özet

Öğrenme deneyimleri yaşam deneyimlerinin içerisine serpilmişlerdir ve dijital yaşam günlüğü kullanılarak kişisel deneyimlerin yakalanmasıyla öğrenme deneyimleri de yakalanabilmektedir. Yaşam günlüğü araştırmalarında, yakalanan kişisel deneyimlerin bireyler tarafından etkinlikler/olaylar, epizodlar ve öyküler biçiminde hiyerarşik olarak yorumlanabileceği gösterilmiştir. Aynı yaklaşım biçimsel olmayan öğrenme deneyimlerinin yorumlanmasında da uygulanabilmektedir. Bu çalışmada biçimsel olmayan öğrenme deneyimlerinin yorumlanmasında elde edilen sonuçlar genişletilerek, yaşam genişliğinde öğrenme deneyimlerinin yakalanması ve yorumlanmasını kapsayan bir çerçeve oluşturulması amaçlanmıştır. Bu amaçla, çoklu cihaz ve çoklu algılayıcılarla deneyimlerin pasif ve aktif olarak yakalanması ele alınmış, “öğrenme deneyimleri” kavramına ağırlıklı olarak yer veren öğrenme kuramları gözden geçirilmiş, “genişletilmiş” yaşam genişliğinde öğrenme modelinden yararlanılmış ve sonuç olarak biçimsel, yarı biçimsel ve biçimsel olmayan öğrenme deneyimlerinin sistematik biçimde yorumlanmasını sağlayacak bir yaklaşım geliştirilmiştir. Elde edilen yaklaşım yaşam boyu öğrenme ve yaşam derinliğinde öğrenme açısından da değerlendirilmiştir. Öğrenme deneyimlerinin bireyler tarafından etkili bir biçimde yorumlanmasını sağlayacak yaklaşımın, önceden kaydedilmiş deneyimlerin gözden geçirilerek yorumlanabilmesinin yanı sıra, bireylere deneyimleri kaydederken eş zamanlı olarak yorumlayabilme ve gelecekteki öğrenme deneyimlerini ön-yorumlama olanağına da yer vermesi gerektiği görülmüştür. 

Anahtar Sözcükler: Yaşam günlüğü, öğrenme deneyimleri, öğrenme deneyimlerini yakalama,  yaşam genişliğinde öğrenme, öğrenme günlüğü

"Development and Implementation of A Digital Lifelogging System for Management of Lifelong Learning Experiences" Project Related Publications

"Yaşam Boyu Öğrenme Deneyimlerinin Yönetimi Amacıyla Bir Dijital Yaşam Günlüğü Sisteminin Geliştirilmesi ve Uygulanması" Projesiyle İlgili Yayınlar

Proje öncesi gerçekleştirilen yayınlar:

• Mutlu, M. E. (2012a), Yaşam Günlüğü (CARPE) Uygulamaları ve Yaşam Deneyimleri Yönetimi İçin Bir Bilgi Mimarisi, XVII. Türkiye’de İnternet Konferansı, 7-9 November 2012, Eskişehir. Retrieved from http://inet-tr.org.tr/inetconf17/bildiri/7.pdf, (In Turkish)
• Mutlu, M.E. (2012b). A Mobile Information Management Framework Proposal for Development of Personal Learning Environments, Proceedings of Future Learning IV, 3-32.

Proje kapsamında gerçekleştirilen yayınlar

• Mutlu, M.E. (2013a). Üç Boyutlu Öğrenme Modeli ve Öğrenme Deneyimlerinin Oluşması, 22. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 5-7 September 2013. (In Turkish)
• Mutlu, M.E. (2013b), Genişletilmiş İnformel Öğrenme Modeli ve Öğrenme Deneyimlerinin Yönetimi için Bir Yöntem, 22. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 5-7 September 2013. (In Turkish)
•  Mutlu, M.E. (2013c), Öğrenme Deneyimlerinin Kaydedilmesi İçin Çoklu Cihaz Tabanlı Bir Yaşam Günlüğü Sisteminin Geliştirilmesi, Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi (JRET), Cilt 2, Sayı 4, Makale No:28, 256-269 pp., November 2013. (In Turkish)
• Mutlu, M.E. (2013d), Yaşam Deneyimlerinin Yönetimi İçin Bir Sistem Önerisi, 30. Ulusal Bilişim Kurultayı, 28-29 November 2013, Ankara. (In Turkish)
• Mutlu, M.E. (2013e), Yaşam Günlüğüne Dayalı Bir Kişisel Bilgi Tabanı Sistemi Tasarımı, İnet-Tr 2013 – XVIII. Türkiye’de İnternet Konferansı, İstanbul Üniversitesi, 9-11 December, 2013. Retrieved from http://inet-tr.org.tr/inetconf18/bildiri/35.pdf, (In Turkish)
• Mutlu, M.E. (2014a). Kişisel Bilgi Yönetimi İçin Bütüncül Bir Yaklaşım – Kişisel Bilgi Çalışması Ortamlarındaki Deneyimlerin Yönetimi. AB'14 - XVI. Akademik Bilişim Konferansı, Mersin Üniversitesi, 5-7 February 2014. Retrieved from http://ab.org.tr/ab14/bildiri/176.pdf, (In Turkish)
• Mutlu, M.E. (2014b). Design and Development of a Digital Lifelogging System for Management of Lifelong Learning Experiences, Int-e 2014 International Conference on New Horizons in Education, June 25-27, 2014, Paris. 
• Mutlu, M.E., Kayabaş, İ., Kayabaş, B.K. ve Mutlu, A.P. (2014). Implementation of the Lifelong Learning Experiences Management Approach – Observations on the First Experiences, Int-e 2014 International Conference on New Horizons in Education, June 25-27, 2014, Paris.
• Kayabaş, B.K. ve Mutlu, M.E. (2014). Recording, Evaluation and Planning of Knowledge Work Experiences on Personal Research Environments via Life Logging System, Int-e 2014 International Conference on New Horizons in Education, June 25-27, 2014, Paris.
• Kayabaş, İ. ve Mutlu, M.E. (2014). Obtainment and Management of Informal Learning Experiences Among Saved Life Experiences Via A Life Logging System: An Observation of A Software Developer, Int-e 2014 International Conference on New Horizons in Education, June 25-27, 2014, Paris.
• Mutlu, M.E. ve Mutlu, A.P. (2014). Uzaktan Öğrenme Deneyimlerinin Dijital Yaşam Günlüğü İle Yönetilmesi – Bir Akademik Yarıyıl Üzerinde Uygulama, 23. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı, 4-6 September 2014, Kocaeli Üniversitesi. (In Turkish) (Accepted)
• Mutlu, M.E. (2014b). Biçimsel Olmayan Öğrenme Kaynakları Olarak Kişisel Medya ve Kişisel Eğlence Ortamlarındaki Deneyimlerin Yönetimi, 23. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı, 4-6 September 2014, Kocaeli Üniversitesi. (In Turkish) (Accepted)

Proje sonrası gerçekleştirilen yayınlar

• Mutlu, M.E. (2014c). Çoklu Cihazlı ve Çoklu Algılayıcılı Yaşam Günlüğü İle Öğrenme Deneyimlerinin Yakalanması İçin Bir Çerçeve Önerisi, YICER – YILDIZ International Conference On Educational Research and Social Sciences, 1-3 September 2014, Yıldız Üniversitesi. (In Turkish) (Accepted)

Why personal teknologies?

Neden kişisel teknolojiler?

Bilimsel araştırmalar ağırlıklı olarak büyük kurum ve kuruluşların gereksinimlerine odaklanmaktadır. Böylece bu alanlarda elde edilecek gelişmenin toplumsal açıdan marjinal katkısının büyük olacağı umulur. Örneğin yönetim teorisi içsel olarak bu yönelime sahiptir. Kurumsal bilgi sistemleri, kurumsal bilgi yönetimi, kurumsal değişim yönetimi vb. sayısız alt alanı içermektedir. Ama bireyi merkeze alan ve bireyin bağımsız olarak kendisine hizmet etmeyi amaçlayan araştırma alanları çok sınırlıdır ve bu araştırmalarda da son aşamada bireyin kendisinden çok sisteme katkı sağlanmasına dikkat edilir. 

Örneğin kişisel öğrenme ortamları konusundaki araştırmalar bireyleri eğitim kurumlarının tahakkümünden kurtarma potansiyeline sahipken, uzun dönemde devletin üstlendiği eğitim hizmeti yükünü ve maliyetini giderek artan oranda öğrenenlerin üstüne aktarmaya yönelik planlara da hizmet edebilmektedir. 

Diğer bir deyişle bilimsel ve teknolojik araştırmaların birincil müşterileri devlet kurumları ve özel sektör kuruluşlarıdır. Buna ayrıca uluslararası kuruluşlar da dahil edilebilir. Birincil müşterinin birey olduğu ve sonucunda bireyin devlet kurumlarının, özel sektör kuruluşlarının ve uluslararası kuruluşların kendi üzerindeki etkisini engelleyebileceği ya da kısıtlayabileceği teknolojiler çok fazla araştırılmaz ve geliştirilmez. Çoğu durumda da bu teknolojiler bilgisayar korsanlarıyla (hacker) ilişkilendirilerek kriminalize edilir.

Buna rağmen günümüzdeki bilimsel ve teknolojik gelişmeler bireyin de bilimsel araştırmaların önemli bir müşterisi olmasına olanak sağlamaktadır. Bu araştırmalar sayesinde geliştirilen yöntemler ve teknolojilerle bireyler devlet kurumları, özel sektör kuruluşları ve uluslararası kuruluşlara karşı kendileri için bir özgürlük alanı oluşturabilirler ve bunu genişletebilirler. 

Bu konuda ilk akla gelen alanlar arasında açık kaynaklar hareketi, kişisel mahremiyet artırıcı teknolojiler, ters gözetim hareketi ve istenmeyen iletişimi engelleme teknolojileri sayılabilir.

Açık Kaynaklar Hareketi başında "açık" sözcüğünü içeren ve giderek çeşitlenen hareketleri ifade eden genel bir kavramdır. Yazılım dünyasında açık kaynak kodlu yazılımlar hareketi 70’li yıllarda başlamıştır ve günümüze giderek gelişmektedir. Benzer bir şekilde eğitim içeriklerinin de herkese açık ve erişilebilir olması için 2000’lerin başında MIT’de başlatılan açık eğitsel kaynaklar eylemi de giderek yayılmış ve günümüzde kendi kendine öğrenenler ve öz-düzenleyici öğrenme için önemli bir eğitim kaynağı durumuna gelmiştir. Aynı dönemde akademik içeriklere serbest erişim olanağını yaygınlaştırmak amacıyla açık erişim hareketi başlatılmıştır (Mutlu, 2013). 

Kişisel mahremiyet artırıcı teknolojiler, kurum ve kuruluşların bireylerin özellikle çevrimiçi davranışlarını izlemelerini ve kişisel olarak tanımlanmalarını sağlayabilecek enformasyonu (1) elde etmelerini engelleyici teknolojileri içermektedir. Bu teknolojilere örnek olarak “Privacy Online (OECD Guidance on Policy and Practice)” kitabının 245-268 sayfa aralığındaki “Chapter 12-Inventory of Privacy-Enhancing Technologies” bölümünde çerez yöneticileri ya da engelleyicileri (cookie managers or blockers), reklam engelleyicileri (ad blockers), şifreleme yazılımları (encryption software) ve anonimleştiriciler (anonymizers) verilmektedir (OECD, 2003).

Ters gözetim (sousveillance) düşüncesinin başını aynı zamanda giyilebilir bilgisayarların ve artırılmış gerçekliğin mucidi olan Steve Mann çekmektedir (Mann vd., 2003).  Ters gözetim, bir etkinliğin, o etkinliğin katılımcısı tarafından kayda alınmasıdır. Otoritelerin katılımcısı olmadıkları etkinlikleri kayda almaları (gözetim - surveillance) düşüncesine karşı geliştirilmiştir (2). Bir diğer anlamı da "gözetleyenleri gözetlemek" tir. Günümüzde bireylerin çoğunluğunun sahip olduğu akıllı telefonlarla her birey aynı zamanda ters gözetim gerçekleştirebilmektedir.

İstenmeyen iletişimi engelleme düşüncesi ise iletişim alanında geliştirilen yöntem ve teknolojilerin bireyin kendi üzerinde uygulanmasını engelleme isteğinden kaynaklanmaktadır ve bu amaçla kullanılabilecek teknolojilerin araştırılması ve geliştirilmesini kapsamaktadır. Bu alanda kullanılan teknolojilerin bir bölümü kişisel mahremiyetin korunmasında da kullanılabilir. 

İstenmeyen iletişimi engelleme yaklaşımına aşağıdaki örnekler verilebilir: 

Halkla ilişkiler ve reklamlardan korunma

• Ortamdaki reklamları ayıklayan artırılmış gerçeklik sistemleri - Steve Mann'ın bu konudaki öncü çalışmaları

• Web reklamlarını ayıklayan yazılımlar /uygulamalar  - http://en.wikipedia.org/wiki/Ad_filtering

• İstenmeyen e-Postaları Filtreleme - Antispam yazılımları

• Yayınlardan televizyon reklamlarını ayıklayan akıllı televizyon uygulamaları

• http://www.compression.ru/video/tv_commercial_detector/index_en.html

• http://phys.org/news/2012-08-commercial-free-tv-device-technology-contest.html

• http://spench.net/drupal/book/export/html/24

Kurumsal iletişimden korunma

• 444'lü numaralardan gelen aramaları kapatan akıllı telefon uygulaması

• https://www.google.com.tr/#q=call+filter+windows+phone

Siyasal iletişimden korunma

• Yayınlardan siyasetçileri görsel ve sözel olarak engelleyen akıllı televizyon uygulamaları

Giderek yaygınlaşan akıllı teknolojiler istenmeyen iletişimi engellemek için önemli potansiyele sahipler. Bu konuda gelecekte daha fazla gelişme yaşanması beklenebilir. Diğer taraftan yukarıda ele alınan teknolojilerin çok daha güçlü ve etkili olanları kurum ve kuruluşların kendileri gereksinimleri için de geliştirilmektedir. Bu teknolojilerin kişisel gereksinimler için uyarlanmalarının, özellikle açık kaynak kodlu yazılım hareketi düşünüldüğünde, önüne geçmek mümkün değildir.

Kaynaklar

• Mutlu, M. E. (2013), "e-Öğrenme", Temel Bilgi Teknolojileri (Ed. Yılmazel, Ö.) kitabının içerisinde  5.ünite, 98-122 pp., Eskişehir, Anadolu Üniversitesi Yayınları, ISBN:978-975-06-1647-1, 2013
• OECD (2003), Privacy Online: OECD Guidance on Policy and Practice, OECD Publishing. doi: 10.1787/9789264101630-en

Siteler
(1) http://en.wikipedia.org/wiki/Personally_identifiable_information

(2) http://en.wikipedia.org/wiki/Sousveillance